Recentelijk kwam er spannend nieuws uit ons zonnestelsel. Wetenschappers hebben ontdekt dat er een mysterieuze asteroïde, ter grootte van een gebouw, in een baan om de zon loopt naast de aarde. Deze asteroïde, genaamd PN7, was tot de zomer van 2025 onbekend voor astronomen, maar blijkt al ongeveer 60 jaar als een ‘bij satelliet’ in de nabijheid van de aarde te zijn.
Wanneer Ben Sharkey, een astronoom aan de Universiteit van Maryland, voor het eerst over PN7 hoorde, dacht hij: “Nog een ontdekking, gaaf!” Dit komt doordat er altijd kleine lichamen in de buurt van de aarde zijn, en PN7 is slechts de nieuwste toevoeging aan deze groep.
De aarde heeft meerdere van dergelijke bij satellieten. Deze lichamen draaien daadwerkelijk om de zon, maar hebben een bijna identieke baan en omlooptijd als de aarde, waardoor ze lijken te cirkelen rond onze planeet.
Een ander soort object dat lijkt op bij satellieten zijn ‘mini-mondjes’. Deze worden echt gevangen door de zwaartekracht van de aarde en draaien tijdelijk om onze planeet, voordat ze ontsnappen.
Zowel bij satellieten als mini-mondjes zijn veel kleiner dan de mysterieuze maand die ons ‘enige’ satelliet, de maan, verlicht. Daarom zijn ze alleen zichtbaar met krachtige telescopen die de zwakke zonnestralen vangen die door deze snel bewegende objecten worden weerkaatst. Toch herinneren we ons elke keer als een van deze lichamen wordt ontdekt weer aan het feit dat de aarde veel meer ‘maanden’ heeft dan we denken.
“We beschouwen ons zonnestelsel vaak als een ordelijk, onveranderlijk systeem. Af en toe ontdekte bij satellieten en mini-mondjes laten ons beseffen dat dit in werkelijkheid niet het geval is,” aldus Sharkey.
Wat zijn bij satellieten en mini-mondjes?
Aardse bij satellieten zijn niet uniek. In 2002 ontdekten astronomen de eerste bij satelliet rond Venus. Met de ontdekking van PN7 is het aantal bekende bij satellieten van de aarde nu op zeven gekomen (er zijn waarschijnlijk nog veel meer niet ontdekte bij satellieten).
Volgens Sharkey delen bij satellieten geautomatiseerd de baan met de aarde door een toevallige zwaartekracht en ervaren ze een kleine invloed van de zwaartekracht van de aarde. De grootte van de tot nu toe ontdekte bij satellieten varieert van 9 m tot 300 m, waarbij PN7 waarschijnlijk tot de kleinste klasse behoort.
PN7 werd in augustus 2025 ontdekt door het Pan-STARRS-observatorium in Hawaï, maar het wordt verondersteld dat het al in de halfweg jaren ’60, voor de eerste maanlanding, synchroon met de aarde was. Wetenschappers voorspellen dat PN7 rond 2083 in een andere baan rond de zon zal gaan draaien. De bij satelliet Kamo’oa’lewa, die in 2016 werd ontdekt, blijft ongeveer een eeuw lang in dezelfde positie.
Mini-mondjes zijn ook producten van toevallige zwaartekracht, maar ze worden daadwerkelijk gevangen door de zwaartekracht van de aarde. Mini-mondjes draaien meestal voor minder dan een jaar om de aarde, en hun baan is zeer onstabiel en kan gemakkelijk ontvlucht worden. Tot nu toe zijn er vijf mini-mondjes waargenomen, waarvan de nieuwste, ter grootte van een schoolbus, in 2024 in slechts twee maanden tijd weer van de aarde weggleed.
Van waar komen mini-mondjes en bij satellieten?
Sommige wetenschappers proberen de oorsprong van deze lichamen die de aarde af en toe bezoeken te achterhalen. Een mogelijkheid is dat ze aarde-nabij zijnde asteroïden zijn die ooit in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter zaten, maar door de zwaartekracht van Jupiter naar binnen zijn geduwd in ons zonnestelsel. Een andere mogelijkheid is dat het fragmenten van de maan zijn, veroorzaakt door een botsing met een asteroïde die door de ruimte reist.
Er wordt momenteel een grondige verkenning van Kamo’oa’lewa uitgevoerd, en deze kan helpen bij het identificeren van zijn oorsprong. Een Chinees ruimtevaartuig, dat gepland staat om in het voorjaar van 2025 te worden gelanceerd, zal in de zomer van 2026 Kamo’oa’lewa bereiken en monsters van het oppervlak van de bij satelliet verzamelen en naar de aarde terugbrengen voor analyse.
Ten slotte is er de mogelijkheid dat deze lichamen de laatsten zijn van een oude groep asteroïden die in de turbulente beginperiode van het zonnestelsel dicht bij de aarde zijn gevormd. Sharkey denkt dat de waarheid misschien een combinatie van deze drie mogelijkheden kan zijn.
De aarde’s satellieten nemen toe
Volgens astronomen is de technologie van telescopen recentelijk op een niveau gekomen waarbij ze kleine lichamen zoals PN7 kunnen ontdekken. Ze kijken met veel enthousiasme uit naar wat de nieuwe Vera C. Rubin Observatory zal onthullen in termen van ‘maanachtige’ lichamen.
Hoewel de astrofysica de aarde ooit van haar positie als centrum van het universum heeft verdrongen, zal het aantal ontdekte bij satellieten en mini-mondjes geen Copernicaanse verschuiving veroorzaken. Maar mini-mondjes herinneren ons eraan dat het universum voortdurend in beweging is, dat zwaartekracht ons zelfs dicht bij huis verrast, en dat we pas recent in staat zijn om deze veranderingen waar te nemen.
Volgens Fedorets is er één ding dat niet lijkt te veranderen: de aarde zal waarschijnlijk nooit meer een echt satelliet vangen zonder een enorme planetaire ontmoeting. Dit zou betekenen dat we een massief object nodig hebben, en volgens hem is dat niet meer mogelijk in de geschiedenis van ons zonnestelsel.
Toch staat de toekomst vol met reisgenoten zoals PN7, elk van hen zal de eenzaamheid verlichten van de aarde, de enige planeet met maar één satelliet.
