Het jaar 2025 is nu al het derde warmste jaar dat ooit geregistreerd is, wat op zichzelf al zorgwekkend nieuws is. Deze gegevens onthullen echter dat de wereld al is veranderd en dat we zijn binnengekomen in een nieuw niveau van risico door de opwarming van de aarde.
Een recente studie van de Europese Copernicus-agency over de klimaatcrisis laat zien dat de laatste elf jaar, zonder uitzondering, de warmste ooit zijn geweest. Vooral de jaren 2023, 2024 en 2025 zijn bijzonder verontrustend: in 2023 werd de temperatuur gemeten op 1,48 graden boven het pre-industriële niveau, terwijl 2024 een recordbrekende 1,60 graden bereikte. Dit jaar, al in 2025, lijkt de temperatuur zelfs iets lager te zijn dan de voorgaande jaren met een stijging van 1,47 graden.
Het is belangrijk op te merken dat de stijging in de afgelopen jaren mede werd beïnvloed door het natuurlijke fenomeen El Niño, waarbij de verzuring van de Stille Oceaan invloed uitoefent op het wereldklimaat en resulteert in hogere gemiddelde temperaturen. Zonder deze extra warmte in 2025 bevinden we ons echter nog steeds net onder die kritieke drempel van 1,5 graden die wetenschappers hebben aangeduid als gevaarlijk.
Als we de gemiddelden van de drie jaren combineren, overschrijden we al de 1,5 graden. De beroemde “Parijsakkoorden”, die in 2015 werden bereikt, beloofden de wereld te beschermen tegen deze gevaarlijke opwarming, maar nu blijkt dat het beleid niet het beoogde effect heeft gehad en de temperatuur blijft stijgen.
Een Ongekende Realiteit
De recente cijfers tonen aan dat we een onbekende fase zijn binnengetreden, waarbij de gemiddelde temperatuur vandaag de dag veel hoger ligt dan ooit tevoren. Carlo Buontempo, directeur van de Klimaatdienst van Copernicus, stelt dat dit een onmiskenbaar teken is dat we de opwarming daadwerkelijk permanent gaan overstijgen.
We hebben de afgelopen jaren op de rand van een gevaarlijk temperatuurniveau gebalanceerd, wat ons een onzekere toekomst voorspelt. De klimaatwetenschap definieert een “stabiele” gemiddelde temperatuur als deze gedurende meerdere jaren is bereikt. Tot nu toe hebben we dat de afgelopen jaren al dicht benaderd.
De verschillen in temperatuur worden gemiddeld over de wereld genomen, maar regionaal gezien zijn de stijgingen vrijwel overal ter wereld te zien. Dit is duidelijk zichtbaar op wereldkaarten, waar we een alarmerend aantal gebieden met significante temperatuurstijgingen tegenkomen, terwijl de koele zones vrijwel niet meer bestaan.
De Gevolgen van Opwarming
De effecten van de opwarming zijn al onmiskenbaar. Het afgelopen jaar was gevuld met dramatische gebeurtenissen zoals recordhoge hittegolven, extreme stormen in Europa en verwoestende bosbranden in gebieden zoals Spanje, Canada en Zuid-Californië. Dit resulteert in een toenemend gevaar voor mensenlevens, economische verliezen en onomkeerbare schade aan ecosystemen.
Wetenschappers waarschuwen al jaren voor de gevolgen die zijn ontstaan door de menselijke activiteit en de bijbehorende stijging van broeikasgassen in de atmosfeer. Florian Pappenberger, directeur van het European Centre for Medium-Range Weather Forecasts, benadrukt de noodzaak om nu meer dan ooit actie te ondernemen, aangezien elke graad telt.
De Wereldwijde Klimaatstrijd
Effectieve internationale samenwerking is essentieel om het klimaatprobleem aan te pakken. Buontempo wijst erop dat het verlagen van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen naar nul de beste manier is om de temperatuur te verlagen. Echter, gezien de huidige geopolitieke spanningen lijkt dit een ontmoedigende taak.
Wetenschappers van Copernicus blijven volhardend in hun inspanningen, waarbij ze politici en bedrijven betrouwbare en onafhankelijke informatie aanbieden over het klimaat als basis voor beleidsbeslissingen. De overschrijding van de 1,5 graden grens is een feit dat we niet hebben gewild, maar we moeten blijven streven naar verandering.
De belangrijkste oorzaak van de opwarming is duidelijk: de verhoogde concentraties van broeikasgassen als gevolg van menselijke activiteiten. Laurence Rouil, hoofd van de Atmosferische Bewakingsdienst van Copernicus, onderstreept dat we de afgelopen jaren geen verbetering hebben gezien in de broeikasgasconcentraties, wat de situatie nog nijpender maakt. “We blijven deze impact monitoren zodat beleidsmakers de risico’s van voortdurende emissies begrijpen,” voegt ze eraan toe.
Ten slotte roept ze op tot een grotere verbinding tussen luchtkwaliteitsbeleid en klimaatmaatregelen, omdat het verminderen van de emissies voordelen biedt voor zowel milieu als gezondheid.
