In 2007 vonden jager in Alaska een fragment van een harpoen in de nek van een Groenlandse walvis, dat dateert uit 1880. Deze ontdekking toonde aan dat de soort tot wel 130 jaar kan leven en vernieuwde de wetenschappelijke interesse om de mechanismen van dierenlangleven te ontrafelen.
Naast de Groenlandse walvis zijn er andere opmerkelijke voorbeelden die wetenschappers bestuderen om meer te leren over de geheimen van de menselijke ouderdom: de naakte molrat, die ondanks zijn kleine formaat tot wel 40 jaar kan leven; de Brandt’s vleermuis, die meer dan veertig jaar oud kan worden; papegaaien, die meer dan 60 jaar leven; en de reuzenschildpad van Seychellen, Jonathan, die zijn leven begon voordat de Eiffeltoren werd geopend.
DNA-reparatie: de sleutel tot een gezond ouder worden
Professor Vera Gorbunova, co-directeur van het Onderzoekscentrum voor Veroudering aan de Universiteit van Rochester, legde in een interview uit dat langdurigheid niet voortkomt uit directe evolutionaire selectie. De meeste dieren sterven voordat ze oud worden door roofdieren, en alleen in omgevingen zonder deze druk—zoals roofdierloze eilanden—ontwikkelen sommige soorten aanpassingen die langere levenscycli en voortplanting mogelijk maken.
Om deze processen te begrijpen, bestudeerde het team van Gorbunova en andere onderzoekers de DNA-reparatie en bescherming tegen mutaties. Een experiment met 800 naakte molratten toonde aan dat geen van hen kanker ontwikkelde, in tegenstelling tot de hoge incidentie bij mensen. Deze dieren vertonen verhoogde niveaus van hyaluronaan, een component van bindweefsel dat het genetisch materiaal zou kunnen beschermen. In 2025 werd er bij de naakte molrat een enzym ontdekt dat de DNA-reparatie verbetert. Bovendien bevatten de cellen van de Groenlandse walvis een eiwit dat in staat is om breuken in het DNA te herstellen, en het gebruik ervan in menselijke cellen toonde een verbeterde genetische respons aan.
João Pedro de Magalhaes, professor aan de Universiteit van Birmingham, merkte op dat langlevendheid meer afhangt van de werking van genen dan van substantiële genetische verschillen. hoewel mensen en chimpansees bijna hetzelfde DNA delen, is de levensverwachting bij mensen dubbel zo hoog, wat suggereert dat de sleutel ligt in de genetische regulatie door de tijd heen.
Professor Steven Austad van de Universiteit van Alabama in Birmingham benadrukte dat DNA-reparatie slechts een van de betrokken factoren is. Elke soort ontwikkelt verschillende strategieën, aangepast aan hun omgeving. Bijvoorbeeld, sommige kleine vogels, ondanks hun snelle metabolisme en omstandigheden die hun levensduur zouden beperken, kunnen veel langer leven dan zoogdieren in gevangenschap. Het is waargenomen dat sommige kleine vogels in het wild drie keer langer leven dan zoogdieren in dierentuinen.
Verwachtingen om ontdekkingen over te dragen naar menselijke veroudering
In 2023 stichtte Gorbunova Matrix Biosciences om medische toepassingen afgeleid van hyaluronaan te onderzoeken. Tegelijkertijd leidt dokter Andrea Maier van de Nationale Universiteit van Singapore een klinische proef met een molecule van bruine algen die enzymen activeert die in staat zijn de levensduur van oudere muizen te verlengen.
Echter, specialisten benadrukken de voorzichtigheid. Richard Miller van de Universiteit van Michigan waarschuwt dat, hoewel dierenmodellen veelbelovend zijn, het nog steeds een hypothese is om hun strategieën naar de humane geneeskunde over te dragen. “Het is nog niet helemaal duidelijk of de strategieën van de naakte molrat, vleermuizen of de Groenlandse walvis relevant zouden zijn voor de menselijke geneeskunde”, benadrukte Miller.
Onderzoek naar dierenlangleven bevindt zich nog in een vroeg stadium, maar wetenschappers verwachten dat, naarmate meer laboratoria deze natuurlijke mechanismen verkennen, de mogelijkheden om deze ontdekkingen naar de klinische praktijk over te dragen zullen toenemen en nieuwe perspectieven zullen openen om de menselijke veroudering aan te pakken.
