Op satellietfoto’s lijkt de A23a als een platte, witte eiland met blauwe strepen. Deze “eiland” is een van de grootste en langst waargenomen ijsbergen ter wereld. Begin januari 2026 trok een opmerkelijke verschijning de aandacht van wetenschappers: op het oppervlak van A23a begon smeltwater zich op te hopen in een enorme en als een kom gesloten poel.
Grootte en Gevolgen van het IJsmeer
Op de ijsberg A23a is een gigantisch zwembad ontstaan, gevuld met water uit de smelting. De ophoping van zo’n grote hoeveelheid water kan de afbraak van de ijsberg versnellen door druk in de scheuren te veroorzaken. A23a is na jaren van drijven in de Weddell Zee nu op weg naar warmer water en verliest zijn oppervlakte.
Voor wetenschappers is deze transformatie van de gigantische ijsberg een duidelijk signaal: het einde is nabij. Uitgestrekte meren op het ijs kunnen de afbraak leefbaar versnellen, doordat water in scheuren komt en de druk verhoogt, wat kan functioneren als een wig. Er is een verhoogde “rand” van ijs ontstaan rondom de rand van de ijsberg die het water vasthoudt. Dit effect doet denken aan een enorm kinderbad met een oppervlakte van ongeveer 800 km², groter dan de totale oppervlakte van Warschau en Krakau. Op sommige plekken is het water intens blauw, wat duidt op een diepte die in meters kan worden gemeten. De totale inhoud kan oplopen tot miljard liter, gelijk aan duizenden olympische zwembaden.
Mechanisme van de Afbraak
Douglas MacAyeal van de Universiteit van Chicago legt het mechanisme als volgt uit: “De randen zijn gebogen, hellend naar beneden, waardoor iets als een boogdam op het bovenoppervlak ontstaat die het water binnen houdt.” Hij voegt eraan toe dat de buiging kan voortkomen uit erosie van de ijscliffs door golven en smelten, evenals uit de natuurlijke tendens van de ijswanden om te buigen.
De Geschiedenis van de A23a
A23a is van oorsprong vlak als een tafel. Het kwam af van het Filchner-Ronne-gletsjerplateau in Antarctica in 1986 en had toen een oppervlakte van ongeveer 4000 km². Volgens het NASA Earth Observatory had de ijsberg begin januari 2026 een oppervlakte van ongeveer 1182 km² na een reeks afgebroken stukken in juli, augustus en september 2025. Desondanks is het nog steeds groter dan New York.
De geschiedenis van A23a is ongebruikelijk. NASA herinnert ons eraan dat de ijsberg meer dan 30 jaar opgesloten heeft gezeten op de zeebodem van de Weddell Zee, maar in 2020 begon het naar het noorden te drijven. Onderweg draaide het in een oceaanwervel (de zogenaamde Taylor-kolom) en naderde het de South Georgia-eilanden, waar het soms op de ondiepten vastliep. Nu drijft het in een gebied dat onderzoekers een “ijsberg begraafplaats” noemen, waar warmer water ze snel afbreekt. NASA beschrijft dat A23a voortdrijft in water met een temperatuur van ongeveer 3 graden Celsius en voortgestuwd wordt naar nog warmere gebieden.
Waarschuwingen van Wetenschappers
Mike Meredith van de British Antarctic Survey waarschuwt dat als de hoeveelheid water die satellieten op het oppervlak waarnemen in de scheuren lekt en vervolgens bevriest, dit de ijsberg van binnenuit kan scheuren. “Als dit water de scheuren binnenstroomt en bevriest, kan het de ijsberg uit elkaar duwen,” zegt Meredith. Hierdoor kan de kolos zeer snel beginnen af te brokkelen.
