In de loop van de aardgeschiedenis is de zeespiegel voortdurend in beweging geweest. Deze schommelingen hangen vaak samen met klimaatsveranderingen. Tijdens warme periodes stijgt de zeespiegel door het smelten van ijskappen en gletsjers, maar vooral door de thermische uitzetting van oceaanwater. In tegenstelling tot dit, tijdens koude periodes ligt de zeespiegel meestal lager, aangezien een groot deel van het water in de vorm van ijs is opgeslagen, en het volume van de oceanen kleiner is door de thermische samentrekking van water.
Variatie van de Zeespiegel: Een Complexe Vraag
Toch kunnen deze variaties in zeespiegel (ook wel eustatisme genoemd) ook voortkomen uit andere, totaal verschillende factoren. De meest voor de hand liggende oorzaak is de verandering in volume van oceaanbassins. Het is echter belangrijk op te merken dat de oppervlakten van de continenten relatief stabiel zijn in de loop van de tijd, en dus ook de totale oppervlaktes van de oceanen. Deze veranderingen in volume van oceaanbassins zijn voornamelijk het gevolg van veranderingen in de diepte van deze bassins.
De Diepte van Oceaanbassins: Een Blik op de Topografie
Wanneer men de doorsnede van een oceaanbassin, zoals de Atlantische Oceaan, bestudeert, is het duidelijk dat de diepte niet homogeen is. De oceaanbodem is dieper in de abyssale vlaktes nabij de continenten en stijgt weer naar het midden van het bassin.
De minst diepe zone bevindt zich bij de mid-oceanische ruggen, waar nieuwe korst door magma-processen wordt gevormd. Deze evolutie van de bathymetrie van oceaanbassins is in feite gekoppeld aan de leeftijd van de oceanische lithosfeer. De lithosfeer die op het axiale gebied van accretie wordt geproduceerd is warm, minder zwaar en dunner dan oudere lithosfeer, die kouder, dichter en dikker is wanneer men verder van de rug af beweegt.
De Impact van Isostatische Aanpassing
Als gevolg hiervan is de oceaanbodem hoger bij de as en wordt deze dieper naarmate men zich er vanaf verwijdert. Het fenomeen van isostatische aanpassing heeft directe gevolgen voor het totale volume van een oceaanbassin. Men kan begrijpen dat een bassin met een groot aandeel jonge korst een kleiner volume heeft dan een bassin van gelijke extensie met een groter aandeel oude korst.
De Rol van Korreproductie Snelheid
Los van klimatologische veranderingen kunnen er dus variaties in de zeespiegel optreden als gevolg van de dynamiek van oceaanische accretie. Onderzoekers hebben ontdekt dat een merkbare afname van de productie van oceaanbodemkorst zou kunnen hebben geleid tot een aanzienlijke daling van de zeespiegel tussen 15 en 6 miljoen jaar geleden.
Een recente studie toonde aan dat de beweging van tektonische platen tijdens deze periode met 35% is afgenomen, wat wijst op langzame, zelfs uiterst langzame accretie bij de mid-oceanische ruggen. Op basis van deze gegevens berekende een onderzoeksteam dat deze situatie zou hebben geleid tot een verdieping van de oceaanbassins, wat de zeespiegel met 26 tot 32 meter zou hebben verlaagd!
De Gevolgen van Langzame Accretie
Bovendien zouden andere fenomenen ook bijgedragen hebben aan de verdere daling van de zeespiegel. Langzame oceaanische accretie wordt gekenmerkt door een overheersing van tektonische uitrekkingsprocessen boven magmatische processen. Dit resulteert in minder vulkanisme bij de ruggen, wat leidt tot een afname van de uitstoot van broeikasgassen en de productie van abnormaal dunne oceaanbodemkorst.
Dit zou verdere afdieping van de oceaanbodem en een daling van de zeespiegel van ongeveer twee meter hebben veroorzaakt. De daling van de gasemissies zou ook hebben bijgedragen aan een klimaatkoeling, die op zijn beurt het volume van de oceanen beïnvloedde. Samengevat suggereren de resultaten gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift dat de zeespiegel mogelijk meer dan 60 meter zou zijn gedaald.
