Al meer dan een decennium registreren satellieten een fenomeen dat de kleur van de tropische Atlantische Oceaan transformeert: een uitgestrekte bruine strook die verschijnt tussen West-Afrika, het Caribisch gebied en de Golf van Mexico. Dit is geen industriële vervuiling of een olielek. Het is sargasso, een drijvende macroalg die, in uitzonderlijk grote hoeveelheden, een oceaansysteem vormt dat bekend staat als de Grote Sargasso Gordel van de Atlantische Oceaan.
In 2025 schatten wetenschappers de totale biomassa op tientallen miljoenen tonnen, een niveau dat dit fenomeen meer dan een biologische curiositeit maakt: het is een milieuevenement met regionale economische en sociale impact.
Wat is precies de bruine strook in de oceaan?
Sargasso (Sargassum) is een bruine alg die van nature drijft op het zeewater en kan dienen als schuilplaats voor vissen, garnalen en jonge organismen. Onder normale omstandigheden vervult het een positieve ecologische functie. Het probleem doet zich voor wanneer het stopt met dispergeren en begint samen te klonteren in gigantische massa’s, waardoor een zichtbaar pad ontstaat dat duizenden kilometers oceaan doorkruist. Deze band verschijnt bijna elk jaar sinds 2011, maar de omvang en dichtheid zijn gestaag toegenomen.
Waarom groeit sargasso zo snel?
Wetenschappers zijn het erover eens dat er niet één enkele oorzaak is, maar een combinatie van factoren die elkaar versterken:
- Verwarming van de oceaan, die de groeiseizoenen verlengt.
- Grotere beschikbaarheid van voedingsstoffen, afkomstig van rivieren, regen met deeltjes en diepzeeprocessen.
- Veranderingen in winden en stromingen, die de algen naar het westen duwen en concentreren.
Het resultaat is een steeds efficiënter systeem voor de productie van drijvende biomassa in enorme hoeveelheden.
Wat gebeurt er wanneer sargasso de stranden bereikt?
Wanneer deze algen de kust bereiken, wordt de impact tastbaar:
- Bij afbraak verbruiken ze zuurstof uit het water, wat vissen en koralen aantast.
- Ze kunnen irriterende gassen vrijgeven die ademhalingsproblemen veroorzaken.
- Ze bedekken stranden, verstoren natuurlijke landschappen en treffen het kusttoerisme.
- Ze bemoeilijken de kleinschalige visserij en maken de gemeentelijke schoonmaak duurder.
Het verwijderen van sargasso is niet eenvoudig: het is zwaar, vermengd met zand en kan verontreinigingen bevatten, wat het moeilijk maakt om het opnieuw te gebruiken of veilig te verwijderen.
Buiten de lokale impact fungeert de Grote Sargasso Gordel als een indicator van diepgaande veranderingen in de relatie tussen klimaat, oceaan en menselijke activiteit. De jaarlijkse herhaling suggereert dat de tropische Atlantische Oceaan structureel steeds geschikter wordt voor deze proliferaties. Dit kondigt geen onmiddellijke ineenstorting aan, maar onthult wel toenemende onevenwichtigheden in de natuurlijke systemen die voorheen stabiel waren.
Wat kan er gedaan worden tegen de opkomst van sargasso?
Er is geen snelle oplossing, maar er zijn wel strategieën:
- Monitoring en anticipatie: Het gebruik van satellieten en driftmodellen maakt het mogelijk om te voorspellen wanneer en waar sargasso zal aankomen, zodat er tijdig kan worden gereageerd voordat het het land raakt.
- Efficiënt kustbeheer: Vroegtijdige verwijdering vermindert ecologische, economische en gezondheidsrisico’s, mits dit volgens de juiste protocollen gebeurt.
- Vermindering van milieudruk: Het verminderen van de voedingsstofbelasting en het aanpakken van klimaatverandering elimineert sargasso niet, maar kan de omvang van toekomstige bloeiperiodes beperken.
