Heb je je ooit afgevraagd waarom het zo moeilijk is om weer te praten als je eenmaal in stilte bent gevallen? De verklaring hiervoor heeft te maken met de functie van onze frontale kwab, het gebied in onze hersenen dat verantwoordelijk is voor taal en denken.
In ons brein vinden verschillende processen plaats tijdens een gesprek. De frontale kwab, die zich aan de voorzijde van het brein bevindt, wordt voornamelijk gebruikt voor communicatie en is een essentieel centrum voor taal. Een specifiek gebied in de frontale kwab, bekend als het ‘Broca-gebied’, speelt een cruciale rol bij het spreken en schrijven. Aan de linkerkant van de hersenen is er ook het ‘Wernicke-gebied’, dat verantwoordelijk is voor het begrijpen van taal. Deze twee gebieden werken samen om een vloeiende communicatie mogelijk te maken.
Gedurende een gesprek wisselen we voortdurend tussen ‘spreken’ en ‘luisteren’. Het Broca-gebied en het Wernicke-gebied coördineren hun activiteiten om gesprekken soepel te laten verlopen. Helaas zijn deze gebieden afhankelijk van elkaar. Wanneer één van deze gebieden lange tijd niet wordt gebruikt, kan de taalcapaciteit in ons brein verslechteren. Simpel gezegd, als we niet praten, krijgt het Broca-gebied geen stimulatie, wat leidt tot een afname van de functie van onze frontale kwab. Na verloop van tijd kan dit ervoor zorgen dat communicatie steeds lastiger wordt.
In een één-op-één gesprek kunnen we soms nog blijven functioneren, maar in een groep met meerdere mensen, wanneer het Broca-gebied niet actief is, kan de hersenbelasting snel toenemen en ons een gevoel van vermoeidheid geven. We kennen allemaal mensen die niet kunnen stoppen met praten, maar we hebben ook vaak gezien hoe iemand die in stilte blijft, het moeilijk vindt om weer te beginnen. Dit is het resultaat van hoe ons brein werkt.
Communicatie Obstakels: De Rol van de Oude en Nieuwe Hersensystemen
Er zit een complexiteit in het probleem van communicatie. We kunnen ons soms het volgende afvragen: wanneer iemand een ogenschijnlijk gewone opmerking maakt, zoals “Ik denk niet dat het zo is”, kan dit direct een negatieve reactie van de ander veroorzaken, wat de sfeer verandert.
Deze dynamiek heeft veel te maken met de werking van ons brein. We kunnen ons brein opdelen in een ‘nieuw brein’ en een ‘oud brein’. Het ‘nieuwe brein’ is de frontale kwab, verantwoordelijk voor taal, denken en rationele beoordeling. Het stelt ons in staat om kalm te blijven en effectief te communiceren. Het ‘oude brein’, aan de andere kant, regelt onze emoties en instinctieve reacties. Wanneer we ons bedreigd voelen of beledigd worden, kan dit oude brein tot onmiddellijke woede leiden. Wanneer de activiteit in het nieuwe brein overweldigend is, kunnen we rationeel blijven denken; maar als het oude brein de overhand krijgt, worden we snel emotioneel en impulsief.
In dagelijkse communicatie kunnen we deze principes toepassen:
- Wanneer de frontale kwab geactiveerd is, kunnen we de sfeer waarnemen en adequaat reageren.
- Als het oude brein overactief is, kunnen onze woorden impulsief en emotioneel worden, wat de sfeer verder verstoort; soms kan dit zelfs leiden tot volledige stiltes die de situatie ongemakkelijk maken.
Een effectieve manier om de communicatie te verbeteren, is door te voorkomen dat we ons oude brein activeren. Het gebruik van negatieve of aanvallende taal kan leiden tot emotionele reacties. Wanneer we bijvoorbeeld iets zeggen dat lijkt te negeren wat iemand anders heeft gezegd, wordt het oude brein van de ander onmiddellijk geactiveerd.
De wereld wordt steeds veeleisender als het gaat om communicatievaardigheden. Zelfs als iemand vlot kan praten, kan hij of zij nog steeds als moeilijk in de omgang worden beschouwd als ze niet in staat zijn om de sfeer te begrijpen of de emoties van anderen niet kunnen aanvoelen. Het moderne leven stelt ons steeds minder in staat om mensen met ‘communicatieproblemen’ te tolereren.
Dit geldt ook voor onszelf. Wanneer we denken: “Deze persoon is echt vervelend” en we ons ongemakkelijk voelen, is het vaak ons oude brein dat geactiveerd is, en ons nieuwe brein dat onderdrukt wordt, wat kan leiden tot een afname van onze verbale en denkcapaciteit en zo groepsgesprekken bemoeilijkt.
Om een vlotte communicatie in groepen te stimuleren, moeten we zowel onszelf als de neurobiologie van anderen beschermen. Door onze oude hersenen niet te stimuleren en ons nieuwe brein actief te houden, kunnen we effectievere gesprekken voeren. Het is belangrijk om voor het spreken een moment na te denken en negatieve uitdrukkingen te vermijden die conversaties kunnen stilleggen.
